Odkrycie nowej gałęzi na drzewie genealogicznym torbaczy rzuca nowe światło na ewolucję unikalnych ssaków Australii. Badania przeprowadzone przez naukowców z University of New South Wales sugerują, że historia rozwoju tych zwierząt była znacznie bardziej złożona, niż dotychczas sądzono, a teoria o jednym, wspólnym przodku dla wszystkich australijskich gatunków wymaga istotnej rewizji.
Nieznany rozdział w historii torbaczy
Torbacze dotarły do Australii ponad 55 milionów lat temu, po oddzieleniu się kontynentu od superkontynentu Gondwany. Od tego czasu przeszły niezwykłą drogę ewolucyjną, przystosowując się do skrajnie różnych środowisk – od wilgotnych lasów po suche pustynie. Obecnie grupa ta liczy około 160 gatunków, obejmując zarówno niewielkie, nocne oposy, jak i wyspecjalizowane ssaki pustynne.
Mimo tak dużej różnorodności, wczesne etapy ewolucji torbaczy pozostawały dla naukowców zagadką ze względu na luki w zapisie kopalnym. Najnowsze badania, opublikowane na łamach Journal of Paleontology, opisują trzy nowo zidentyfikowane gatunki, które mogą należeć do nieznanego dotąd rzędu Keeunamorphia. Według badaczy grupa ta mogła przetrwać na kontynencie przez około 35 milionów lat.
Nie tylko jest to nowy rząd, może to być również najstarsza linia wszystkich australijskich torbaczy. Może to być wczesny przodek wszystkich naszych mięsożernych torbaczy – twierdzi dr Tim Churchill, paleontolog z UNSW.
Analiza znalezisk z Riversleigh
Szczątki przedstawicieli Keeunamorphia odkryto w Riversleigh, jednym z najważniejszych stanowisk paleontologicznych na świecie. Żyły one około 18 milionów lat temu w gęstych, wilgotnych lasach deszczowych, które wówczas pokrywały obszary dzisiejszego Queensland. Zwierzęta te były niewielkimi owadożercami, ważącymi od 25 do 200 gramów.
Ponieważ kompletne szkielety w zapisie kopalnym są rzadkością, naukowcy oparli swoje wnioski na analizie fragmentów szczęk i zębów. Porównując te znaleziska z danymi genetycznymi współczesnych gatunków, badacze stworzyli model filogenetyczny, który pozwolił określić miejsce tych zwierząt w historii ewolucji. Zęby Keeunamorphia wykazywały cechy prymitywne, przypominające wymarłego torbacza Djarthia murgonensis, co sugeruje, że linia ta wyodrębniła się bardzo wcześnie i rozwijała niezależnie od innych grup.
Wyzwanie dla dotychczasowych teorii
Tradycyjny model ewolucji zakładał, że wszystkie australijskie torbacze wywodzą się z jednej linii, która po przybyciu na kontynent podzieliła się na współczesne grupy. Odkrycie Keeunamorphia podważa ten uproszczony schemat. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że w momencie izolacji Australii od Antarktydy, kontynent był zamieszkany przez wiele różnych, prymitywnych form torbaczy, z których kilka przetrwało i dało początek dzisiejszym gatunkom.
Zmiany klimatyczne, które nastąpiły około 14 milionów lat temu – przejście od gęstych lasów do otwartych terenów leśnych i trawiastych – prawdopodobnie przyczyniły się do wyginięcia Keeunamorphia. Choć naukowcy wciąż mierzą się z niemal 20-milionową luką w zapisie kopalnym, każde nowe znalezisko przybliża nas do pełniejszego zrozumienia tego, jak różnorodne i tajemnicze były początki australijskiej fauny.
