Naukowcy po raz pierwszy precyzyjnie określili wiek prehistorycznych malowideł w słynnej jaskini Font-de-Gaume w południowo-zachodniej Francji. Przełomowe badania, opublikowane na łamach czasopisma PNAS, rzucają nowe światło na historię sztuki naskalnej i dowodzą, że niektóre z tych dzieł powstawały etapami na przestrzeni tysięcy lat.
Przełom w datowaniu pigmentów
Przez dziesięciolecia archeolodzy mierzyli się z problemem datowania czarnych malowideł w regionie Dordogne. Standardowa metoda radiowęglowa, oparta na pomiarze izotopu węgla-14, wymaga obecności materii organicznej. Wierzono, że czarne pigmenty w jaskiniach składają się wyłącznie z tlenków żelaza i manganu – minerałów, które nie zawierają węgla, co czyniło je niemożliwymi do datowania tą techniką.
Zespół badawczy pod kierunkiem specjalistów z francuskich instytucji naukowych postanowił zweryfikować to założenie. Wykorzystując zaawansowane techniki nieniszczące, takie jak mikrospektrometria ramanowska oraz obrazowanie hiperspektralne, naukowcy przeanalizowali skład chemiczny dwóch czarnych figur: wizerunku żubra oraz postaci przypominającej maskę. Obie metody potwierdziły obecność węgla drzewnego w pigmentach, co otworzyło drogę do zastosowania datowania radiowęglowego.
Historia zapisana w warstwach
Dzięki uzyskaniu specjalnych zezwoleń, badacze pobrali mikroskopijne próbki pigmentu, co pozwoliło na precyzyjne określenie wieku malowideł. Wyniki badań wskazują na złożoną historię powstawania dzieł:
Odkrycie to sugeruje, że jaskinie nie zawsze były dekorowane w ramach jednego, krótkiego projektu artystycznego. Zamiast tego, mogły one pełnić funkcję miejsc o trwałym znaczeniu kulturowym, do których społeczności powracały przez tysiąclecia, aby modyfikować istniejące obrazy lub dodawać nowe elementy.
Nowe narzędzie dla archeologii
Opracowana metoda łączenia obrazowania chemicznego z niezwykle czułymi pomiarami radiowęglowymi stanowi potężne narzędzie dla przyszłych badań archeologicznych. Pozwala ona nie tylko na dokładniejsze datowanie dzieł, które wcześniej uznawano za niemożliwe do przebadania, ale także na lepsze zrozumienie ewolucji stylów artystycznych oraz dynamiki społeczności zamieszkujących Europę w epoce lodowcowej.
Dzięki tym wynikom naukowcy zyskali możliwość precyzyjnego ustalenia, które malowidła powstały w tym samym czasie, co pozwala na tworzenie bardziej szczegółowych map aktywności ludzkiej wewnątrz jaskiń. Jest to istotny krok w kierunku pełniejszego zrozumienia znaczenia, jakie te podziemne przestrzenie miały dla naszych przodków na przestrzeni tysięcy lat.
