Paleontolodzy pracujący w australijskim buszu dokonali niezwykłego odkrycia, które pozwala zajrzeć w głąb ekosystemu sprzed ponad 100 milionów lat. W okolicach miasta Richmond w stanie Queensland natrafiono na skamieniałości, które stanowią unikalny zapis łańcucha pokarmowego w dawnym śródlądowym morzu Eromanga. Znalezisko to jest pierwszym w historii Australii dowodem na tak złożoną, trójstopniową interakcję między drapieżnikami, uchwyconą bezpośrednio w zapisie kopalnym.
Od przypadkowego znaleziska do naukowego przełomu
Historia tego odkrycia rozpoczęła się w 2019 roku, kiedy grupa pasjonatów paleontologii natrafiła na nietypowe skupisko szczątków. Zbiór, który odkrywcy żartobliwie nazwali „workiem kości”, trafił pod opiekę Kevina Petersena, kuratora muzeum Kronosaurus Korner. Zespół ekspertów i wolontariuszy poświęcił ponad 600 godzin na żmudne wydobycie i przygotowanie znaleziska. Ich wysiłek zaowocował odkryciem niemal kompletnego szkieletu ichtiozaura, morskiego gada o długości blisko siedmiu metrów.
Kluczowe dla zrozumienia diety tego zwierzęcia okazały się dziwnie uformowane konkrecje skalne znalezione w pobliżu czaszki gada. Zamiast ryzykować uszkodzenie znaleziska podczas mechanicznego rozłupywania, naukowcy zdecydowali się na użycie zaawansowanej technologii. Dzięki skanom synchrotronowym przeprowadzonym przez Australijską Organizację Nauki i Technologii Jądrowej odkryto, że wewnątrz skał znajdują się szczątki głowonogów przypominających kałamarnice, ryb oraz – co było największym zaskoczeniem – szczęka latającego dinozaura, czyli pterozaura.
To jeden z najjaśniejszych przykładów trójstopniowej interakcji drapieżnik-ofiara, jakie kiedykolwiek odkryto, oferujący bezprecedensowy wgląd w zachowania zwierząt w kredowych morzach Australii. – Dean Lomax, paleontolog i recenzent badania.
Dominacja Kronosaurusa
Choć ichtiozaur sam był groźnym drapieżnikiem, w morzu Eromanga nie znajdował się na szczycie drabiny pokarmowej. Analiza jego szkieletu wykazała liczne ślady miażdżących ugryzień oraz brakujące fragmenty kości, co jednoznacznie wskazuje na atak innego, znacznie większego drapieżnika. Jedynym stworzeniem zdolnym do pokonania tak dużego gada był Kronosaurus queenslandicus.
Ten potężny pliozaur, nazwany na cześć mitycznych tytanów, był niekwestionowanym władcą wczesnokredowych wód. Jego charakterystykę przedstawia poniższa tabela:
Siła nacisku szczęk Kronosaurusa, w przeliczeniu na dzisiejsze jednostki, wynosiła od około 15 000 do 27 000 niutonów. Przy takich parametrach nawet siedmiometrowy ichtiozaur nie miał szans na obronę. Jak zauważa Matt White, paleontolog z University of New England i współautor badania, odkrycie to nie tylko wzbogaca wiedzę o morskich gadach, ale przede wszystkim ilustruje złożone zależności, które kształtowały prehistoryczne środowisko wodne.