Popularne leki stosowane w terapii cukrzycy oraz w procesie odchudzania, takie jak Ozempic i Wegovy, mogą oferować korzyści wykraczające poza utratę wagi i kontrolę poziomu cukru we krwi. Najnowsze badania sugerują, że semaglutyd – substancja czynna zawarta w tych preparatach – może spowalniać biologiczne procesy starzenia się organizmu.
Wpływ semaglutydu na markery starzenia
Badanie opublikowane na łamach Nature Communications stanowi pierwszy dowód kliniczny uzyskany w ramach randomizowanych testów z grupą kontrolną, wskazujący na wpływ semaglutydu na procesy starzenia u ludzi. Naukowcy z University of California San Diego przeanalizowali dane 108 dorosłych osób zmagających się z HIV oraz lipohipertrofią, czyli stanem charakteryzującym się nieprawidłowym gromadzeniem się tkanki tłuszczowej w okolicach brzucha.
W trakcie eksperymentu połowa uczestników otrzymywała cotygodniowe zastrzyki z semaglutydu, podczas gdy druga grupa przyjmowała placebo. Aby ocenić tempo starzenia, badacze wykorzystali tzw. zegary epigenetyczne. Narzędzia te analizują metylację DNA – chemiczne znaczniki wpływające na aktywność genów bez zmiany samej sekwencji DNA. Zmiany w tych markerach pozwalają określić, czy komórki organizmu starzeją się szybciej, czy wolniej, niż wynikałoby to z metryki.
Wyniki wykazały, że u osób przyjmujących semaglutyd proces starzenia biologicznego przebiegał wolniej w porównaniu z grupą kontrolną. Kluczowe obserwacje obejmowały:
Dlaczego leki z grupy GLP-1 mogą wpływać na starzenie?
Naukowcy wskazują na kilka mechanizmów, dzięki którym semaglutyd może oddziaływać na organizm. Leki z grupy agonistów receptora GLP-1 redukują przewlekłe stany zapalne oraz poprawiają zdrowie metaboliczne, co zmniejsza chroniczną aktywację układu odpornościowego – jeden z głównych czynników przyspieszających starzenie, szczególnie u osób z HIV.
Wiele procesów biologicznych, które badamy w kontekście HIV, jest również kluczowych dla starzenia się populacji ogólnej. Ponieważ procesy te mogą pojawiać się wcześniej lub być bardziej wyraźne u osób z HIV, ta społeczność pomaga nam identyfikować interwencje, które mogą poprawić długość życia w zdrowiu, czyli tzw. healthspan – wyjaśnia dr Michael Corley, współautor badania.
Dodatkowo, leki te skutecznie redukują tłuszcz trzewny, gromadzący się wokół narządów wewnętrznych, oraz tłuszcz ektopowy, odkładający się w miejscach, gdzie nie powinien występować. Mniejsza ilość tych szkodliwych złogów tłuszczowych ogranicza sygnały zapalne, które przyczyniają się do systemowego starzenia się organizmu.
Potwierdzenie w badaniach pilotażowych
Wspomniane wnioski znajdują wsparcie w innym badaniu pilotażowym, opublikowanym w czasopiśmie npj Aging. Obserwowano w nim osoby z HIV oraz stłuszczeniową chorobą wątroby (MASLD) przez 24 tygodnie stosowania semaglutydu. Wyniki wykazały, że u 42% uczestników tempo starzenia biologicznego uległo spowolnieniu, a u blisko połowy (49%) zaobserwowano wydłużenie telomerów – ochronnych zakończeń chromosomów, których skracanie jest naturalnym elementem starzenia.
Mimo obiecujących wyników, naukowcy podkreślają, że semaglutyd nie jest lekiem odmładzającym. Obecnie konieczne są zakrojone na szerszą skalę badania kliniczne, które pozwolą potwierdzić te obserwacje w populacji ogólnej, określić trwałość efektów oraz ustalić optymalne schematy dawkowania. Badacze planują również sprawdzić, czy połączenie farmakoterapii ze zdrowym stylem życia – odpowiednią dietą, aktywnością fizyczną i jakościowym snem – może przynieść jeszcze wyraźniejsze korzyści w zakresie spowalniania procesów starzenia.