Rak jelita grubego stał się obecnie główną przyczyną zgonów nowotworowych wśród osób poniżej 50. roku życia. Choć standardowe badania przesiewowe w grupach średniego ryzyka zazwyczaj rozpoczynają się w wieku 45 lat, choroba coraz częściej dotyka młodszych dorosłych. Statystyki są niepokojące: jeszcze trzy dekady temu przypadki zachorowań w tej grupie wiekowej stanowiły około 11% wszystkich diagnoz, obecnie jest to już co piąty przypadek (ok. 20%).
W odpowiedzi na ten trend American College of Surgeons (ACS) udostępniło bezpłatne materiały edukacyjne oraz specjalną listę kontrolną, która ma pomóc pacjentom w przygotowaniu się do wizyty u lekarza pierwszego kontaktu. Celem tych działań jest przełamanie schematu, w którym objawy u młodych ludzi są zbyt szybko przypisywane mniej groźnym dolegliwościom, takim jak hemoroidy czy zaparcia.
Na jakie sygnały warto zwrócić uwagę?
Wczesne objawy raka jelita grubego bywają niejednoznaczne i łatwo pomylić je z typowymi problemami trawiennymi. Kluczowe jest jednak monitorowanie wszelkich zmian, które są nowe, utrzymują się przez dłuższy czas lub budzą niepokój. Do najważniejszych sygnałów ostrzegawczych należą:
- Utrzymujące się zmiany w rytmie wypróżnień: zaparcia, biegunki lub nietypowo wąskie stolce.
- Uczucie niepełnego wypróżnienia.
- Nawracająca krew w stolcu: może być widoczna jako jasnoczerwona krew na papierze toaletowym lub w muszli, bądź powodować ciemne zabarmentowanie stolca.
- Zmiany w wyglądzie stolca, w tym obecność śluzu.
- Niewyjaśniona utrata masy ciała, przewlekłe zmęczenie, osłabienie, brak apetytu, nudności lub wymioty.
Wielokrotnie, gdy młodsi pacjenci zgłaszają się z objawami jelitowymi, są one zbyt często przypisywane hemoroidom lub zaparciom i leczone zachowawczo. W miarę jak coraz więcej młodych ludzi otrzymuje diagnozę raka jelita grubego, świadomość subtelnych oznak i objawów choroby może uratować życie – mówi dr Marylise Boutros, chirurg kolorektalny i członkini Komitetu Edukacji Pacjentów ACS.
Znaczenie diagnostyki i profilaktyki
Badania zaprezentowane podczas kongresu klinicznego ACS w 2025 roku wskazują, że krwawienie z odbytu jest najsilniejszym predyktorem diagnozy raka jelita grubego u osób poniżej 50. roku życia – zwiększa prawdopodobieństwo wykrycia nowotworu aż 8,5-krotnie. Eksperci podkreślają, że choć krwawienie może mieć inne przyczyny, każda jego nawracająca postać wymaga konsultacji lekarskiej i ewentualnego wykonania kolonoskopii.
Warto pamiętać, że kolonoskopia pozostaje „złotym standardem” diagnostycznym, ponieważ pozwala nie tylko na wykrycie zmian, ale również na usunięcie polipów przednowotworowych podczas tego samego badania.
Osoby z grup podwyższonego ryzyka powinny rozpocząć badania przesiewowe wcześniej niż w wieku 45 lat. Dotyczy to przede wszystkim pacjentów z rodzinną historią nowotworów jelita grubego oraz osób cierpiących na nieswoiste choroby zapalne jelit, takie jak choroba Leśniowskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego.
Wczesne wykrycie raka jelita grubego znacząco poprawia rokowania. Dzięki postępowi w medycynie, współczesne metody leczenia stają się coraz mniej inwazyjne, co pozwala na skuteczniejszą walkę z chorobą, o ile zostanie ona zdiagnozowana na odpowiednim etapie.