Tradycyjny obraz starożytnego Egiptu często przedstawia członkinie rodziny królewskiej jako postacie żyjące w luksusie, odizolowane od trudów codzienności. Nowe badania przeprowadzone przez zespół archeologów z Uniwersytetu Beni-Suef rzucają jednak zupełnie nowe światło na życie egipskich księżniczek. Analiza szczątków sześciu kobiet pochowanych w nekropolii w Dahszur dowodzi, że broń odnajdywana w ich grobowcach nie była jedynie symbolicznym atrybutem władzy, lecz narzędziami, którymi posługiwały się one w codziennym życiu.
Odkrycie to dotyczy mumi odnalezionych pierwotnie pod koniec XIX wieku, które przez lata pozostawały zapomniane w zbiorach Muzeum Egipskiego. Dopiero w 2020 roku, w ramach projektu inwentaryzacyjnego, naukowcy pod kierownictwem Zeinab Hashesh poddali je szczegółowym badaniom przy użyciu nowoczesnych technik diagnostycznych. Wśród badanych kobiet cztery były córkami faraona Amenemhata II, władcy z XII dynastii, który panował w okresie Średniego Państwa.
Broń jako narzędzie, a nie symbol
W grobowcach księżniczek, takich jak Ita, Khenmet czy Itaweret, archeolodzy odnaleźli przedmioty kojarzone tradycyjnie z męskim rzemiosłem wojennym: łuki, strzały oraz ozdobne sztylety. Analiza osteologiczna, czyli badanie struktury kości, pozwoliła ustalić, że kobiety te prowadziły aktywny tryb życia, wymagający znacznej sprawności fizycznej.
Członkowie rodziny królewskiej, zwłaszcza kobiety, byli aktywnymi uczestnikami wymagających fizycznie zajęć, takich jak łucznictwo i polowania. To bezpośrednio wyjaśnia obecność łuków, strzał i maczug w grobowcach kobiet. Nie były to tylko symboliczne dary, ale narzędzia, których aktywnie używały.
Badania wykazały wyraźne ślady na kościach, które świadczą o regularnym obciążaniu organizmu. U księżniczki Ity, zmarłej w wieku około 28–34 lat, zaobserwowano silne przyczepy mięśniowe w obrębie górnych partii ciała, co sugeruje częste posługiwanie się bronią obuchową lub sztyletem. Z kolei u księżniczki Itaweret odkryto fizyczne dowody świadczące o zaawansowanych umiejętnościach łuczniczych.
Zdrowie i opieka medyczna w starożytności
Choć księżniczki były aktywne fizycznie, ich życie nie było wolne od problemów zdrowotnych. Analiza szkieletów ujawniła liczne ślady infekcji, niedoborów żywieniowych oraz rzadkich schorzeń kręgosłupa, które prawdopodobnie wynikały z bliskiego pokrewieństwa rodziców. Mimo to, naukowcy zwracają uwagę na inny, niezwykle istotny aspekt ich życia:
- Księżniczka Itaweret posiadała wygojone złamania żeber oraz stopy, co świadczy o przebytych urazach.
- Pomyślne zrośnięcie się kości sugeruje, że kobiety te miały dostęp do zaawansowanej jak na tamte czasy opieki medycznej.
Mimo że czas zatarł wiele szczegółów – tkanki miękkie uległy rozkładowi, a czaszki kobiet zaginęły na przestrzeni lat – zachowane fragmenty szkieletów pozwoliły na przełomowe wnioski. Badania te zmieniają postrzeganie roli kobiet w egipskiej elicie, wskazując, że ich codzienna aktywność wykraczała daleko poza dworską etykietę, obejmując polowania i treningi z użyciem broni. Zespół badawczy planuje w przyszłości dalsze analizy izotopowe, które mają pomóc w pełniejszym odtworzeniu historii zdrowia i ról politycznych tych kobiet.
