Niespodziewany błysk w kosmosie
Astronomowie zarejestrowali jedną z najbardziej niezwykłych eksplozji gwiazd w historii obserwacji astronomicznych. Zjawisko, skatalogowane jako AT2022tsd i nazwane przez naukowców „Tasmanian Devil” (Diabeł Tasmański), rzuca nowe światło na procesy zachodzące podczas śmierci masywnych gwiazd. Choć supernowe są zjawiskami dobrze znanymi, ten konkretny przypadek wymyka się dotychczasowym modelom teoretycznym ze względu na swoją nietypową dynamikę i powtarzalność emisji energii.
Obiekt ten znajduje się w odległości około miliarda lat świetlnych od Ziemi. Został wykryty dzięki przeglądowi nieba Zwicky Transient Facility, który monitoruje kosmos w poszukiwaniu gwałtownych zmian jasności. To, co początkowo wydawało się standardową supernową, szybko okazało się czymś znacznie bardziej złożonym.
Zaskakująca aktywność po wybuchu
Większość supernowych charakteryzuje się pojedynczym, potężnym rozbłyskiem, po którym następuje stopniowe wygasanie światła. W przypadku AT2022tsd sytuacja wyglądała zupełnie inaczej. Po głównym wybuchu teleskopy zarejestrowały serię krótkich, niezwykle jasnych błysków, które pojawiały się w nieregularnych odstępach czasu przez wiele miesięcy.
To było całkowicie nieoczekiwane. Żaden z naszych obecnych modeli nie przewiduje, że gwiazda może emitować tak potężne i powtarzalne rozbłyski energii po swojej pierwotnej eksplozji.
Każdy z tych dodatkowych błysków był porównywalny pod względem mocy do całej supernowej, co stanowi wyzwanie dla astrofizyków próbujących wyjaśnić źródło tak ogromnych zasobów energii. Naukowcy przypuszczają, że za to zjawisko może odpowiadać pozostałość po gwieździe – prawdopodobnie szybko rotująca gwiazda neutronowa lub czarna dziura, która w procesie „pożerania” otaczającej ją materii wyrzuca w przestrzeń potężne dżety energii.
Dlaczego to odkrycie jest przełomowe?
Obserwacja AT2022tsd sugeruje, że śmierć gwiazd może przebiegać w sposób znacznie bardziej chaotyczny i długotrwały, niż dotychczas sądzono. Zrozumienie mechanizmu tych „powtórnych” wybuchów jest kluczowe dla poznania ewolucji obiektów kompaktowych we wszechświecie. Poniższa tabela przedstawia porównanie standardowej supernowej z zaobserwowanym zjawiskiem:
Badacze podkreślają, że odkrycie to było możliwe dzięki połączeniu danych z różnych teleskopów, w tym naziemnych i kosmicznych. Koszt budowy i utrzymania zaawansowanych systemów monitorujących, takich jak Zwicky Transient Facility, liczony jest w milionach dolarów (często przekraczając równowartość kilkudziesięciu milionów złotych), jednak to właśnie takie inwestycje pozwalają na wyłapywanie rzadkich zjawisk, które zmieniają nasze rozumienie fizyki kosmicznej.
Obecnie astronomowie planują dalsze obserwacje podobnych obiektów, aby sprawdzić, czy „Diabeł Tasmański” jest unikalnym przypadkiem, czy może przedstawicielem nowej, nieznanej dotąd klasy zjawisk astronomicznych. Każdy kolejny zarejestrowany błysk przybliża nas do odpowiedzi na pytanie, co dokładnie dzieje się w sercu umierającej gwiazdy w chwilach po jej ostatecznym kolapsie.