Kliniczni badacze z University College London (UCL) i szpitala Moorfields przedstawili wyniki badania, które pokazują skuteczność powszechnie stosowanego żelu w formie iniekcji do oka w leczeniu rzadkiego i dotąd trudnego do leczenia schorzenia — hipotoni. Badanie, opublikowane w British Journal of Ophthalmology, sugeruje, że prosty, niskokosztowy preparat może przywracać objętość, rozmiar i ciśnienie oka oraz poprawiać widzenie u pacjentów z przewlekle niskim ciśnieniem śródgałkowym.
Hipotonii towarzyszy nieprawidłowo niskie ciśnienie wewnątrzgałkowe, które zmienia kształt i strukturę oka. Z czasem te zmiany mogą prowadzić do postępującej i trwałej utraty wzroku, często rozwijającej się przez kilka lat aż do ślepoty. Hipotonii może towarzyszyć uszkodzenie części oka odpowiedzialnej za wytwarzanie cieczy utrzymującej prawidłowe ciśnienie, co czyni schorzenie trudnym do korekty.
Do tej pory standardem postępowania w przypadkach spadku widzenia z powodu niskiego ciśnienia było wypełnianie gałki ocznej olejem silikonowym. Metoda ta ma zalety, ale nie jest idealna — olej silikonowy może być toksyczny dla struktur oka przy długotrwałym stosowaniu i utrudniać widzenie.
Opisywana procedura używa HPMC (hydroksypropylometylocelulozy) — przezroczystego żelu stosowanego rutynowo w większości zabiegów okulistycznych. Dane z pilotażowego, prospektywnego badania STRETCH pokazują, że iniekcje z HPMC mogą bezpiecznie zwiększać objętość gałek ocznych dotkniętych hipotonią, co przekłada się na wzrost ich rozmiaru i ciśnienia.
Co ważne, poprawa anatomiczna szła w parze z przywracaniem wzroku: siedem z ośmiu pacjentów, którzy przeszli dwanaście miesięcy terapii, wykazało poprawę widzenia, ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz długości gałki ocznej. Pacjenci byli leczeni w pierwszej na świecie dedykowanej klinice hipotoni, powstałej dzięki wsparciu Moorfields Eye Charity.
Konsultant okulista z Moorfields, dr Harry Petrushkin, będący głównym autorem badania, komentuje: „Jesteśmy podekscytowani, że to proste leczenie okazało się tak skuteczne u pacjentów z tym rzadkim schorzeniem. To początek procesu lepszego zrozumienia równowagi płynów wewnątrz oka, co może prowadzić do poprawy opieki nad naszymi pacjentami.”
„To naprawdę przełomowa terapia, która daje nadzieję pacjentom pozbawionym wcześniej opcji — dla schorzenia, które wcześniej było nieleczone i prowadziło do ślepoty oraz zniekształceń. To solidne badanie dowodowe, które przewyższyło moje oczekiwania co do możliwego odzyskania wzroku.
Mam nadzieję, że wkrótce uda się udostępnić to szerszemu gronu pacjentów, ale to oczywiście dopiero pierwsze kroki, które wymagają dalszej pracy, w tym zebrania funduszy potrzebnych do optymalizacji tej terapii.”
Gus Gazzard, współautor, profesor, UCL Institute of Ophthalmology i Moorfields Eye Hospital
Historia Nicki
Problemy ze wzrokiem u Nicki pojawiły się krótko po narodzinach jej syna, kiedy rozpoznano u niej zapalenie błony naczyniowej oka (uveitis). Przez kilka lat była pozbawiona objawów, aż do rozwoju zaćmy i kolejnych komplikacji. Stosowano różne terapie, w tym steroidy i olej silikonowy — niektóre przynosiły krótkotrwałą ulgę, inne powodowały nagłe spadki ciśnienia lub całkowitą utratę widzenia.
Utrata wzroku była przerażająca, ale skłoniła Nicki do aktywnego poszukiwania dostępnych opcji i najnowszych badań. „Po utracie wzroku w lewym oku pomyślałam: ‹musi być coś jeszcze, co możemy spróbować›. Dobrze było, że mogłam walczyć o siebie i że lekarze zrozumieli moje obawy” — wspomina.
Przełom nadszedł, gdy konsultanci z Moorfields zaczęli rozważać alternatywę dla oleju silikonowego. Zachęceni determinacją pacjentki, zastosowali iniekcję przezroczystego żelu mającego wesprzeć ciśnienie i przywrócić funkcję. Nicki relacjonuje: „Przystąpiliśmy do zabiegu i w miarę jak ciśnienie się poprawiało, mój wzrok zaczął wracać. To było niesamowite! Chcę zachować wzrok tak długo, jak to możliwe, a to daje mi taką nadzieję. Postępy, które osiągnęłam, są niezwykłe, zwłaszcza wiedząc, że wcześniej pacjenci tracili wzrok na stałe. Polecam to leczenie — przywracanie ludziom wzroku to coś wyjątkowego.”
Klinika w Moorfields łączy ustrukturyzowaną ocenę kliniczną z współpracą z bioinżynierami z Wydziału Inżynierii Mechanicznej UCL, aby lepiej zrozumieć mechanizmy przewlekłego niskiego ciśnienia śródgałkowego. Projekt wspiera program UCL Institute of Healthcare Engineering summer studentship — studenci inżynierii UCL pracowali z naukowcami nad opracowaniem modelu komputerowego, który pomaga w klinicznym zrozumieniu procedury. Dwóch studentów UCL Medical School również brało udział w projekcie i są współautorami artykułu.
Preliminarne dane już wpływają na rozważania dotyczące standaryzacji leczenia hipotoni na poziomie krajowym i stanowią podstawę do zaplanowania większych, formalnych badań klinicznych, które oceną potencjał tej obiecującej metody na szerszą skalę.
Bibliografia: Orsine Murta Dias, K., et al. (2026). Novel therapeutic strategies to restore vision in ocular hypotony (STRETCH): results from a prospective pilot series. British Journal of Ophthalmology. doi: 10.1136/bjo-2025-327866. https://bjo.bmj.com/content/early/2026/01/04/bjo-2025-327866