Nowe badania na szeroką skalę dostarczyły ważnych informacji na temat związku między problemami z systemem oczyszczania mózgu a rozwojem demencji naczyniowej – drugiej pod względem częstości występowania formy otępienia, zaraz po chorobie Alzheimera. Naukowcy przeanalizowali wyniki badań obrazowych mózgu 3 750 osób z czterech różnych grup, dostarczając nowych danych o mechanizmach prowadzących do upośledzenia funkcji poznawczych oraz potencjalnych kierunkach leczenia.
Jak mózg usuwa odpady? Kluczowa rola układu glimfatycznego
Naukowcy z Keck School of Medicine przy Uniwersytecie Południowej Kalifornii odkryli, że nieprawidłowe działanie układu oczyszczania mózgu, zwanego układem glimfatycznym, ma silny związek z obniżeniem sprawności poznawczej. Układ glimfatyczny odpowiada za usuwanie toksycznych produktów metabolizmu z mózgu, działając głównie podczas snu. Wyniki badań zostały opublikowane w czasopiśmie naukowym Alzheimer’s & Dementia: The Journal of the Alzheimer’s Association.
Profesor Danny J. J. Wang, kierownik zespołu badawczego i specjalista neurologii oraz radiologii w Stevens Neuroimaging and Informatics Institute, podkreśla wagę odkrycia: „Najważniejszym wnioskiem jest fakt, że udało nam się znaleźć jednoznaczny związek między wskaźnikiem DTI-ALPS a funkcją poznawczą we wszystkich czterech grupach badanych osób, obejmujących wiek od średniego do późnej dorosłości”.
Innowacyjna metoda badawcza: DTI-ALPS
W swoich pracach badacze zastosowali zaawansowaną technikę obrazowania mózgu o nazwie DTI-ALPS (ang. Diffusion Tensor Imaging-Analysis along the Perivascular Space), która pozwoliła dokładnie ocenić sprawność układu glimfatycznego. Wyniki były jednoznaczne – osoby, które uzyskały niższe wyniki w tym badaniu, radziły sobie gorzej w testach zdolności wykonawczych, takich jak pamięć, uwaga czy umiejętność planowania.
Ważnym elementem tego badania była różnorodność uczestników. Grupy obejmowały osoby w wieku od 56 do 76 lat, reprezentując zróżnicowane tła społeczne i medyczne. Fakt, że wyniki były spójne we wszystkich grupach, dodatkowo podkreśla wiarygodność odkrycia.
Mechanizm prowadzący do demencji
Podczas badań udało się także zidentyfikować możliwy mechanizm, który stoi za obniżeniem zdolności poznawczych. Naukowcy ustalili, że problemy z oczyszczaniem mózgu prowadzą do nadmiernego gromadzenia się wody w białej substancji mózgu, co w efekcie uszkadza tkankę i powoduje pogorszenie funkcji poznawczych. „Najpierw dochodzi do osłabienia oczyszczania mózgu, co prowadzi do nadmiaru wolnej wody w białej substancji. To powoduje uszkodzenie tkanek, a w konsekwencji upośledzenie funkcji poznawczych” – tłumaczy Xiaodan Liu, główny autor badania i badacz na Uniwersytecie Kalifornijskim w San Francisco.
Nowe perspektywy leczenia demencji i choroby Alzheimera
Odkrycia te mogą mieć ogromne znaczenie dla opracowania nowych strategii leczenia zarówno demencji naczyniowej, jak i potencjalnie choroby Alzheimera. Profesor Wang sugeruje, że poprawa działania układu glimfatycznego za pomocą zmian stylu życia, takich jak regularne ćwiczenia fizyczne i lepsza jakość snu, może pomóc w zapobieganiu lub spowolnieniu postępu zaburzeń poznawczych.
Znaczenie badań dla zdrowia publicznego
Demencja naczyniowa dzieli wiele objawów z chorobą Alzheimera, takich jak problemy z pamięcią, podejmowaniem decyzji i językiem. Różni się jednak tym, że jej główną przyczyną jest uszkodzenie drobnych naczyń krwionośnych mózgu, czyli tzw. mózgowa choroba małych naczyń. W kontekście starzejącego się społeczeństwa na całym świecie, zrozumienie tych procesów i opracowanie skutecznych metod leczenia staje się priorytetem dla zdrowia publicznego.
Badanie sfinansowane zostało przez National Institute of Neurological Disorders and Stroke oraz National Institute on Aging, będące częścią National Institutes of Health w Stanach Zjednoczonych. Odkrycia te stanowią kolejny krok w kierunku rozwiązania złożonej zagadki demencji i dostarczają cennej wiedzy dla przyszłych badań i terapii.
