W 2024 roku wschodnia, zachodnia i centralna część Afryki odnotowała gwałtowny wzrost przypadków zakażenia mpox, co doprowadziło Światową Organizację Zdrowia (WHO) do ogłoszenia stanu zagrożenia zdrowia publicznego o zasięgu międzynarodowym w sierpniu. Stanowiło to precedens, ponieważ WHO po raz pierwszy w historii dwukrotnie z rzędu ogłosiła alerty dla tej samej infekcji, zaledwie rok po tym, jak poprzedni stan zagrożenia został przez organizację uznany za zakończony.
Poprzednie zagrożenie zdrowia publicznego, które zakończyło się w 2023 roku, było napędzane przez wariant mpox określany jako Clade IIb, wcześniej znany pod inną nazwą. Jednak począwszy od 2024 roku, nowe wybuchy choroby zaczęły pojawiać się z jeszcze większą siłą w krajach o ograniczonych zasobach medycznych, gdzie infrastruktura ochrony zdrowia i systemy nadzoru epidemiologicznego okazały się niewystarczające w obliczu szybko rozprzestrzeniającej się infekcji. Miejsca takie jak Demokratyczna Republika Konga stały się epicentrum globalnego wysiłku w walce z ponownym wybuchem epidemii.
Jednym z kluczowych działań reagowania była szeroko zakrojona dezynfekcja przestrzeni publicznych oraz obszarów dotkniętych wybuchem choroby, co widać na przykładzie działań Czerwonego Krzyża, jak w Gomie, gdzie pracownicy używali środków na bazie chloru do ograniczenia dalszego rozprzestrzeniania wirusa. Wsparcie międzynarodowe okazało się kluczowe w tej walce – dostawy sprzętu, szczepionek oraz finansowania umożliwiały lokalnym władzom działania, które w przeciwnym razie mogłyby być niemożliwe do zrealizowania.
Eksperci WHO zwracają uwagę na wielowymiarowość wyzwań związanych z mpox. W krajach rozwiniętych, które poradziły sobie z poprzednią falą dzięki masowym szczepieniom oraz skuteczniejszemu nadzorowi sanitarnemu, wirus wyciszył się niemal do zera pod koniec 2023 roku. Niestety, w regionach takich jak Afryka Wschodnia i Środkowa, brak dostępu do zasobów szczepionkowych, słabe systemy opieki zdrowotnej oraz piętrzące się problemy społeczne, jak niestabilność polityczna i konflikty zbrojne, skutecznie utrudniają walkę z epidemią.
Ważnym krokiem w ograniczeniu wpływu epidemii było także uświadamianie lokalnych społeczności na temat dróg przenoszenia wirusa oraz działań prewencyjnych. Edukacja społeczeństwa odgrywa kluczową rolę w takich sytuacjach, zwłaszcza w regionach wiejskich, gdzie dostęp do informacji jest ograniczony, a fałszywe przekonania dotyczące przyczyn i skutków choroby dodatkowo komplikują sytuację. Dopiero połączenie wysiłków międzynarodowych organizacji z lokalnymi inicjatywami zaczęło przynosić wymierne efekty.
Historia mpox w ciągu ostatnich lat pokazuje, jak dynamicznie zmieniające się warunki zdrowotne wymagają globalnej gotowości na wybuchy chorób zakaźnych. Ogłoszenie dwóch stanów zagrożenia zdrowia publicznego z rzędu dla tej samej choroby to sygnał alarmowy mówiący o tym, że wyzwania związane z chorobami zakaźnymi będą wymagały ściślejszej współpracy między państwami oraz dalszego inwestowania w zdrowie globalne, szczególnie w regionach o ograniczonych zasobach.
