Nowe odkrycia dotyczące Marsa: Woda na Czerwonej Planecie 4,45 miliarda lat temu
Czy Mars mógł być kiedyś pełen gorącej wody? Analiza kryształów znalezionych w marsjańskim meteorycie, znanym jako „Czarna Piękność” (ang. Black Beauty), rzuca nowe światło na tę hipotezę. Meteoryt uformował się 4,45 miliarda lat temu, a badania nad jego składem chemicznym sugerują, że w przeszłości na Marsie mogły istnieć systemy hydrotermalne, co otwiera nowe pytania o historię wody na Czerwonej Planecie.
Pochodzenie Czarnej Piękności
Meteoryt, formalnie nazwany Northwest Africa 7034, został znaleziony w 2011 roku na pustyni Sahara. Jego skomplikowana historia zaczęła się na Marsie, gdzie w wyniku uderzenia dużego obiektu fragment został wyrzucony w przestrzeń kosmiczną, aby ostatecznie dotrzeć na Ziemię. „Czarna Piękność” jest jednym z najstarszych znanych kawałków Marsa, a jej skład to swoisty kolaż historii geologicznej planety – od bardzo starych po stosunkowo młode fragmenty skał.
Odkrycie kryształu cyrkonu
Kluczowe odkrycie w tym meteorycie stanowi kryształ cyrkonu o średnicy zaledwie 50 mikrometrów, analizowany przez Aarona Cavosiego i jego zespół z Curtin University w Australii. Cyrkon ten zawiera niezwykle rzadką kombinację pierwiastków: żelaza, aluminium i sodu, które są ułożone w cienkie warstwy przypominające układ cebuli. Co ciekawe, podobne struktury występują w kryształach cyrkonu na Ziemi, w obszarach aktywności hydrotermalnej, takich jak złoża złota w Australii Południowej.
Dowody na hydrotermalną aktywność
Według Cavosiego, takie cyrkony mogą powstać jedynie w obecności gorącej wody, która przenosi pierwiastki chemiczne podczas procesów magmowych. Oznacza to, że w czasie formowania się kryształu na Marsie mogły istnieć aktywne systemy hydrotermalne pod powierzchnią planety, gdzie gorąca woda i magma oddziaływały ze sobą. To niezwykłe odkrycie rzuca światło na wczesne etapy formowania atmosfery Marsa, sugerując wydzielanie pary wodnej przed powstaniem rzek i jezior.
Odporność na ekstremalne warunki
Ciekawym aspektem cyrkonu jest jego zachowanie w obliczu licznych dramatycznych wydarzeń geologicznych. Kryształ przetrwał nie tylko formowanie się w głębi Marsa, ale również późniejsze uderzenia meteorytów, które wyrzuciły go w przestrzeń kosmiczną. Struktura atomowa cyrkonu pozostała nienaruszona, co wskazuje, że dodatkowe pierwiastki chemiczne były obecne od samego początku, a nie zostały dodane na późniejszych etapach.
Znaczenie dla badań nad wodą na Marsie
Eva Scheller z Uniwersytetu Stanforda zwraca uwagę na znaczenie tego odkrycia w kontekście historii Marsa. Jeśli rzeczywiście procesy hydrotermalne były powszechne na Czerwonej Planecie już 4,5 miliarda lat temu, oznacza to, że woda odegrała kluczową rolę w formowaniu się zarówno powierzchni, jak i atmosfery Marsa na bardzo wczesnym etapie. To świadectwo pierwszych interakcji wody z magmą otwiera nowe możliwości badawcze, zarówno dla geologów, jak i astrobiologów.
