Na horyzoncie pojawia się prawdopodobnie kolejna uniwersalna technologia po smartfonie — choć tym razem może być mniej kieszonkowa. Program badawczy Moonshot, finansowany przez Japan Science and Technology Agency (JST) i wspierany technologiami AI oraz robotyki od NVIDIA, ma do 2050 roku doprowadzić do sytuacji, w której autonomiczne, uczące się roboty oparte na sztucznej inteligencji staną się częścią codziennego życia obywateli Japonii.
Cel numer 3 w ramach szerokiego programu Moonshot dotyczy właśnie opieki nad osobami starszymi; jest to jeden z dziesięciu ambitnych punktów programu, które obejmują m.in. bardzo wczesne prognozowanie chorób oraz zrównoważone obiegi surowców. W projekcie uczestniczą zespoły badawcze z uniwersytetów w całej Japonii, a rosnąca liczba osób w podeszłym wieku sprawia, że wiele działań koncentruje się na tym, jak roboty mogą wspierać opiekę nad seniorami — od przygotowywania posiłków i sprzątania po czynności higieniczne.
Architektura NVIDIA w robotach Moonshot
Technologie NVIDIA są obecne na każdym etapie tworzenia robotów Moonshot, znanych jako AI‑Driven Robot for Embrace and Care (AIREC). Większy, bardziej mobilny model Dry‑AIREC wyposażono w dwie karty graficzne NVIDIA. Natomiast AIREC‑Basic — konstrukcja przeznaczona głównie do zbierania danych dla modeli ruchu — wykorzystuje trzy moduły NVIDIA Jetson Orin NX do przetwarzania AI na krawędzi sieci (edge).
Do treningu robotów wykorzystano też Isaac Sim, otwartoźródłowe środowisko symulacji robotycznej od NVIDIA, które pozwala m.in. szkolić zachowania związane z oceną sił działających między obiektami. Taka integracja technologii przyspieszyła przejście projektu z fazy koncepcyjnej do praktycznych demonstracji.
„Jeszcze pięć lat temu, przed rozwojem generatywnej AI, niewiele osób wierzyło, że takie zastosowania są możliwe” — mówi Tetsuya Ogata, profesor i dyrektor Instytutu AI i Robotyki na Uniwersytecie Waseda. „Dziś otoczenie wokół tej technologii się zmieniło, dzięki czemu możemy poważnie rozważać takie aplikacje.”
Kompleksowe umiejętności opiekuńcze
Równolegle prowadzone są prace nad rozszerzaniem praktycznych umiejętności robotów w opiece nad osobami starszymi. Badacze skupiają się na zadaniach takich jak zmiana pieluch, pomoc przy kąpieli czy wsparcie przy posiłkach — czynnościach, które roboty mogłyby wykonywać, aby opiekunowie mogli poświęcić więcej uwagi poprawie jakości życia podopiecznych.
Misa Matsumura, studentka studiów magisterskich z bioinżynierii na Uniwersytecie Tokijskim, bada automatyzację jednej z kluczowych procedur opiekuńczych: przewracania i zmiany pozycji pacjenta (repositioning), niezbędnej do zapobiegania odleżynom i umożliwiającej zmianę pieluchy. Jej praca została przedstawiona na konferencji IEEE/RSJ International Conference on Intelligent Robots and Systems.
Automatyzacja takiego działania za pomocą humanoidalnego robota wymaga uwzględnienia stanu zdrowia i indywidualnych potrzeb pacjenta, co jest dużym wyzwaniem. Zespół Matsumury wykorzystywał do badań laptopy z kartami graficznymi NVIDIA RTX, a rozwój umiejętności robota opierał się na 3D‑estymacji postawy, obliczeniach trajektorii oraz estymacji sił.
Dry‑AIREC wykorzystuje kamery typu „rybie oko” oraz kamery głębokości do oceny ruchów niezbędnych do bezpiecznego przewrócenia pacjenta. Konkretna metoda przemieszczenia wyliczana jest na podstawie trajektorii pozyskanych z danych ruchowych doświadczonych opiekunów. Robot musi też zastosować odpowiednią siłę — nie za dużą, by nie sprawić bólu, i nie za małą, by czynność była skuteczna. Przewidywanie nacisku na ramiona i kolana pozwala ustalić właściwy moment rozpoczęcia ruchu, co umożliwia wykonanie działania z optymalną siłą.
Początkowe eksperymenty prowadzono na manekinach; obecnie badania przeszły do etapu testów z udziałem ludzi. Matsumura kontynuuje prace nad udoskonaleniem tej funkcji dla Dry‑AIREC.
Dla części zespołu praca nad robotami opiekuńczymi ma również wymiar osobisty. „Chociaż moja specjalizacja to robotyka medyczna, dołączyłam do tego projektu, ponieważ moja matka się starzeje — to doświadczenie uświadomiło mi znaczenie opieki osobistej” — mówi Etsuko Kobayashi, profesor bioinżynierii na Uniwersytecie Tokijskim i promotorka Matsumury. „Moje doświadczenia z robotyką medyczną mogą być z powodzeniem rozszerzone na robotykę opiekuńczą, przyczyniając się do tworzenia bezpiecznych i niezawodnych systemów skoncentrowanych na człowieku.”
Zespół realizujący cel numer 3 programu Moonshot zaprezentuje osiągnięcia na Międzynarodowym Sympozjum Integracji Systemów (International Symposium on System Integration) w styczniu 2026 roku.
