Wzajemne napędzanie się oburzenia moralnego i dezinformacji: Jak emocje wpływają na rozprzestrzenianie fałszywych informacji?
Internet stał się w ostatnich latach główną areną wymiany informacji, zarówno tych rzetelnych, jak i tych niewiarygodnych. Nowe badania wskazują jednak na niepokojący związek między emocjami, a w szczególności oburzeniem moralnym, a rozprzestrzenianiem się dezinformacji. Wyniki analiz pokazują, że treści z niesprawdzonych źródeł wywołują znacznie więcej gniewnych reakcji, co z kolei czyni użytkowników bardziej skłonnymi do ich udostępniania bez wcześniejszego weryfikowania.
—
Gniew jako paliwo dla fałszywych informacji
Najnowsze badania opublikowane w prestiżowym czasopiśmie Science pokazują, że treści z niepewnych źródeł generują osiem razy więcej gniewnych reakcji niż te pochodzące z wiarygodnych źródeł. Co więcej, materiały z takich źródeł są blisko sześć razy częściej oznaczane jako fałszywe po przeprowadzeniu weryfikacji faktów.
Zespół badawczy, pod przewodnictwem Killiana L. McLoughlina, przeanalizował miliony postów z platform takich jak Facebook i Twitter, obejmujących kluczowe okresy, w tym wybory prezydenckie w USA w 2016 i 2020 roku. Wyniki są jednoznaczne – emocjonalne reakcje, szczególnie te związane z oburzeniem moralnym, mają bezpośredni wpływ na szybkość i skalę, z jaką dezinformacja rozprzestrzenia się w sieci.
—
Emocje kontra fakty: dane w liczbach
Badanie wykazało, że 0,65% linków z niesprawdzonych źródeł było oznaczanych do weryfikacji, podczas gdy w przypadku źródeł wiarygodnych odsetek ten wynosił zaledwie 0,08%. Po przeprowadzeniu weryfikacji okazało się, że treści pochodzące z podejrzanych źródeł były 5,8 razy częściej uznawane za fałszywe.
Naukowcy zastosowali różnorodne metody badawcze, w tym analizę reakcji użytkowników na Facebooku i Twitterze. Na Facebooku badano dane o kliknięciach reakcji „Angry”, podczas gdy na Twitterze wykorzystano specjalny algorytm o nazwie Digital Outrage Classifier, który analizował ekspresję oburzenia moralnego w treściach publikowanych przez użytkowników.
—
Oburzenie moralne jako cykl napędowy
Jednym z kluczowych wniosków badania było odkrycie, że oburzenie moralne działa jak katalizator dla dezinformacji. W przeprowadzonych eksperymentach symulacyjnych naukowcy wykazali, że nagłówki wywołujące silne emocje, a w szczególności gniew, zwiększają skłonność użytkowników do udostępniania treści. Co istotne, ten efekt działa niezależnie od prawdziwości publikowanych informacji. Oznacza to, że emocje nie tylko towarzyszą udostępnianiu dezinformacji, ale faktycznie je napędzają.
—
Dlaczego tak się dzieje?
Oburzenie moralne, definiowane jako połączenie gniewu i obrzydzenia wobec naruszenia norm moralnych, odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu ludzkich zachowań na platformach społecznościowych. W przypadku dezinformacji, która często celowo manipuluje emocjami odbiorców, silne reakcje emocjonalne przekładają się na zwiększoną widoczność i zasięg treści.
Kiedy użytkownicy czują się poruszeni lub zaniepokojeni określonymi tematami, spada ich skłonność do chłodnej, racjonalnej oceny informacji. Zamiast tego, kierując się emocjami, łatwiej ulegają pokusie udostępniania treści, które wywołują silne odczucia.
—
Jak przeciwdziałać?
W walce z dezinformacją kluczowe jest zrozumienie mechanizmów stojących za jej rozprzestrzenianiem się. Platformy społecznościowe mogą i powinny odgrywać aktywną rolę w ograniczaniu zasięgu treści wywołujących skrajne emocje, jednocześnie promując rzetelne źródła informacji.
Dla użytkowników ważne jest również rozwijanie umiejętności krytycznego myślenia oraz samokontroli emocjonalnej. Przed podzieleniem się jakąkolwiek informacją warto zadać sobie pytanie: „Czy to prawda?” oraz „Czy sprawdziłem wiarygodność źródła?”. Kluczowe jest także unikanie podejmowania decyzji w momencie skrajnych emocji, gdyż to one często prowadzą do udostępniania niezweryfikowanych treści.
—
Kluczowe pojęcia związane z badaniem
– Oburzenie moralne – reakcja emocjonalna łącząca gniew i obrzydzenie w odpowiedzi na naruszenie norm moralnych.
– Dezinformacja – fałszywe lub wprowadzające w błąd informacje, które mogą być rozpowszechniane zarówno celowo, jak i nieświadomie.
– Algorytm Digital Outrage Classifier – narzędzie wykorzystywane do analizy emocji w reakcjach użytkowników na treści w mediach społecznościowych.
—
Podsumowanie
Jak pokazują badania, emocje odgrywają kluczową rolę w rozprzestrzenianiu się dezinformacji. Oburzenie moralne, choć naturalne w odpowiedzi na rażące naruszenia norm, może być łatwo wykorzystywane przez twórców fałszywych informacji. Dlatego zarówno użytkownicy, jak i platformy społecznościowe, muszą współpracować, aby ograniczyć wpływ emocji na rozpowszechnianie treści. W erze informacji to odpowiedzialność każdego z nas.
