Nietypowa odmiana gekona lamparciego, znana w środowisku hodowców jako lemon frost, może stać się przełomowym modelem w badaniach nad nowotworami. Naukowcy z University of Nottingham, we współpracy z międzynarodowym zespołem ekspertów, odkryli, że te gady wykazują niezwykłą podatność na agresywne zmiany nowotworowe, które pod wieloma względami przypominają procesy chorobowe zachodzące u ludzi.
Genetyczne podłoże nowotworów u gadów
Gekony odmiany lemon frost charakteryzują się efektownym, biało-żółtym ubarwieniem, które jest wynikiem spontanicznej mutacji genetycznej powstałej w procesie selektywnej hodowli. Niestety, ta sama cecha, która przyciągnęła uwagę kolekcjonerów, wiąże się z poważnym problemem zdrowotnym: około 80 procent osobników tej odmiany rozwija agresywne guzy.
Badania opublikowane w czasopiśmie BMC Biology wykazały, że zmiany genetyczne prowadzące do powstawania nowotworów u tych zwierząt obejmują te same geny i szlaki biologiczne, które są kluczowe w rozwoju nowotworów u ludzi. Dzięki sekwencjonowaniu całego genomu naukowcy porównali próbki guzów ze zdrowymi tkankami, identyfikując powtarzalne mutacje.
Dlaczego gekony są cenne dla nauki?
W przeciwieństwie do tradycyjnych modeli laboratoryjnych, takich jak myszy, u których nowotwory często muszą być wywoływane sztucznie, u gekonów lemon frost choroba rozwija się w sposób naturalny i w stosunkowo młodym wieku. Ponieważ guzy te mają tendencję do przerzutów, stanowią unikalną okazję do obserwacji mechanizmów powstawania, ewolucji i rozprzestrzeniania się nowotworów w naturalnych warunkach.
By badając, dlaczego niektóre zwierzęta są tak podatne na nowotwory, podczas gdy inne wykazują niezwykłą odporność, mamy nadzieję odkryć różne sposoby, w jakie gatunki wyewoluowały, aby radzić sobie z tą chorobą. Ten gekon może stać się niezwykłym modelem w badaniach nad rakiem, ponieważ guzy pojawiają się naturalnie w stosunkowo wczesnym wieku. Razem te naturalne strategie mogą zainspirować nowe sposoby zapobiegania, wykrywania i leczenia raka u ludzi – wyjaśnia dr Ylenia Chiari z University of Nottingham.
Znaczenie bioróżnorodności w medycynie
Odkrycie to podkreśla, jak istotne dla medycyny jest poszerzanie zakresu wykorzystywanych modeli zwierzęcych. Różne gatunki wykształciły odmienne strategie obronne przed chorobami – na przykład żółwie wykazują niezwykle wysoką odporność na nowotwory. Zrozumienie tych różnic może przynieść kluczowe wskazówki dla onkologii.
Badacze podkreślają również, że nowoczesne oprogramowanie genomiczne, pierwotnie stworzone do analizy ludzkich nowotworów, z powodzeniem sprawdza się w badaniach nad innymi organizmami. Jak zauważa Brandon Hastings, współautor badania, poszukiwanie odpowiedzi w całym drzewie życia jest niezbędne, aby lepiej zrozumieć choroby o tak ogromnym wpływie na ludzkie życie.
Współpraca międzynarodowa, w której brali udział naukowcy z Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych oraz Włoch, pokazuje, że ochrona bioróżnorodności ma wymierną wartość nie tylko dla ekologii, ale również dla przyszłości medycyny. Każdy gatunek, niezależnie od tego, czy jest odporny na nowotwory, czy też wykazuje szczególną podatność, niesie ze sobą informacje, które mogą pomóc w opracowaniu skuteczniejszych terapii.