Problem nadużywania sztucznej inteligencji przez studentów prestiżowych uczelni stał się przedmiotem szerokiej debaty po wydarzeniach na Uniwersytecie Browna. Sprawa, którą nagłośnił profesor ekonomii Roberto Serrano, rzuca nowe światło na skalę zjawiska, w którym narzędzia generatywne stają się dla studentów drogą na skróty, zastępując realny proces zdobywania wiedzy. Choć studenci elitarnych uczelni z definicji uchodzą za osoby wybitnie zdolne, presja czasu, ambicja oraz chęć optymalizacji wysiłku sprawiają, że pokusa wykorzystania algorytmów staje się dla wielu z nich nie do odparcia.
Punktem zwrotnym dla profesora Serrano była decyzja o wprowadzeniu egzaminów zdalnych w semestrze wiosennym 2026 roku. Decyzja ta była podyktowana względami bezpieczeństwa po tragicznych wydarzeniach na kampusie pod koniec 2025 roku. Zmiana formy zaliczenia przyciągnęła na kurs ECON 1170 niespotykaną dotąd liczbę 86 studentów, podczas gdy zazwyczaj w zajęciach uczestniczyło od ośmiu do trzydziestu osób. Wyniki egzaminu śródsemestralnego okazały się wręcz sensacyjne: średnia ocen wyniosła 96 na 100 punktów, a aż 40 osób uzyskało wynik maksymalny. Było to o tyle zastanawiające, że historycznie średnia w tym trudnym przedmiocie oscylowała w granicach 65–80 procent, a sam egzamin był bardziej wymagający niż w poprzednich latach.
Wątpliwości profesora wzbudził nie tylko sam wynik, ale również specyficzny, zawiły styl odpowiedzi, który przypominał teksty generowane przez modele językowe. Po przeprowadzeniu testów porównawczych z wykorzystaniem ChatGPT, podejrzenia Serrano stały się niemal pewnością. Profesor postanowił skonfrontować studentów z rzeczywistością, ogłaszając, że egzamin końcowy odbędzie się w formie stacjonarnej. Zapowiedział jednocześnie, że jeśli wyniki z sali egzaminacyjnej będą drastycznie odbiegać od tych z egzaminu zdalnego, oceny z połowy semestru zostaną anulowane.
Reakcja studentów była wymowna: 18 osób zrezygnowało z kursu, a 9 kolejnych nie pojawiło się na egzaminie końcowym. Warto zauważyć, że wśród tych 27 osób aż 22 mogły pochwalić się perfekcyjnym wynikiem 100 punktów z egzaminu zdalnego. Wśród tych, którzy zdecydowali się przystąpić do sprawdzianu w sali, średnia spadła z 96 do zaledwie 48 punktów. Ten drastyczny spadek o połowę stał się dowodem na to, jak powszechne było korzystanie z niedozwolonej pomocy.
Roberto Serrano, który sam zmaga się z wyzwaniami życiowymi – w wieku 17 lat stracił wzrok z powodu dystrofii siatkówki – podchodzi do kwestii etyki akademickiej bez taryfy ulgowej. Jego postawa wynika z przekonania, że edukacja powinna kształtować ludzkie myślenie, a nie być jedynie procesem optymalizacji wyników. Profesor otwarcie krytykuje postawę studentów, ostrzegając, że przyzwolenie na masowe oszustwa prowadzi do degradacji społeczeństwa. W jego ocenie, jeśli najzdolniejsze jednostki uznają, że droga na skróty jest akceptowalna, uczelnie przestaną pełnić swoją fundamentalną rolę.
Problem ten nie dotyczy tylko jednego kursu. Raport przygotowany przez władze Uniwersytetu Browna wskazuje, że ponad połowa studentów studiów licencjackich oraz dwie trzecie studentów studiów magisterskich i medycznych przyznaje się do regularnego korzystania z narzędzi AI. Co ciekawe, mimo powszechności tych narzędzi, sami studenci wyrażają obawy dotyczące wpływu technologii na ich własne zdolności poznawcze. Serrano podkreśla, że uniwersytety muszą stanąć w obronie autentycznego wysiłku intelektualnego, ponieważ stawką jest przyszłość społeczeństwa, które nie może pozwolić sobie na rezygnację z samodzielnego myślenia.
