Mimo niewielkiego, codziennego spożycia alkoholu — zaledwie 9 g, czyli około jednego standardowego drinka — ryzyko zachorowania na raka jamy ustnej (błony policzkowej) w Indiach wzrasta o około 50%. Takie wnioski przynosi duże, porównawcze badanie opublikowane online w otwartym piśmie BMJ Global Health. Największe ryzyko wiązało się z piciem lokalnie warzonych trunków.
Autorzy szacują, że w połączeniu z używaniem tytoniu do żucia ta interakcja może odpowiadać za około 62% wszystkich przypadków tego nowotworu w Indiach. To szczególnie istotne, ponieważ rak jamy ustnej jest tam drugim najczęstszym nowotworem — według szacunków pojawia się rocznie 143 759 nowych zachorowań i 79 979 zgonów. Wskaźniki zachorowalności u mężczyzn sięgają nieco poniżej 15 przypadków na 100 000.
W Indiach dominuje postać choroby dotycząca miękkiej, różowej błony wyścielającej policzki i wargi (błona policzkowa). Przeżywalność pięcioletnia w tej grupie jest niska — wynosi około 43%.
Skoro picie alkoholu i używanie tytoniu często występują razem, autorzy podkreślają, że trudno było dotąd rozdzielić wpływ każdego z tych czynników na ryzyko raka jamy ustnej, zwłaszcza w Indiach, gdzie rozpowszechnione jest używanie bezdymnego tytoniu. Do tej pory nie oceniono też szczegółowo wpływu lokalnie warzonych alkoholi, popularnych zwłaszcza na obszarach wiejskich.
Aby to ustalić, badacze porównali 1 803 mężczyzn z potwierdzonym rakiem błony policzkowej z 1 903 losowo wybranymi mężczyznami wolnymi od tego schorzenia (grupa kontrolna). Uczestnicy pochodzili z pięciu ośrodków badawczych, a badanie objęło lata 2010–2021. Większość uczestników miała od 35 do 54 lat; niemal połowa przypadków (około 46%) wystąpiła u osób w wieku 25–45 lat.
Uczestnicy podawali czas trwania, częstotliwość i rodzaj spożywanego alkoholu — wybierano spośród 11 międzynarodowo rozpoznawanych trunków (piwo, whisky, wódka, rum, drinki smakowe) oraz 30 lokalnie warzonych napojów, takich jak apong, bangla, chulli, desi daru czy mahua. Zbierano także dane dotyczące czasu i rodzaju używania tytoniu, żeby móc ocenić efekt ich wzajemnego oddziaływania.
Wśród chorych 1 019 osób deklarowało brak spożycia alkoholu, w grupie kontrolnej było to 1 420 osób; natomiast 781 przypadków i 481 osób z grupy kontrolnej przyznało się do picia alkoholu. Średni okres używania tytoniu był dłuższy wśród chorych (około 21 lat) niż w grupie kontrolnej (około 18 lat). Chorzy częściej mieszkali na terenach wiejskich i spożywali nieco więcej alkoholu dziennie — średnio prawie 37 g w porównaniu z około 29 g u osób z grupy kontrolnej.
Częste spożycie alkoholu wiązało się ze znacznym wzrostem ryzyka raka błony policzkowej, a największe ryzyko odnotowano przy piciu lokalnie produkowanych trunków. W porównaniu z osobami niepijącymi, ogólne ryzyko było o 68% wyższe u pijących; ryzyko rosło do 72% w przypadku trunków międzynarodowych i do 87% w przypadku napojów lokalnych. Co istotne, już spożycie poniżej 2 g alkoholu dziennie pochodzącego z piwa korelowało ze zwiększonym ryzykiem, a 9 g alkoholu dziennie — równoważnik około jednego standardowego drinka — wiązało się z około 50% wzrostem ryzyka.
Równoczesne używanie alkoholu i tytoniu przeżutego wiązało się z ponaddwukrotnym do ponad czterokrotnego wzrostem ryzyka — według obliczeń badaczy interakcja tych czynników mogła odpowiadać za około 62% wszystkich przypadków raka błony policzkowej w Indiach. Alkohol zwiększał ryzyko niezależnie od długości stosowania tytoniu. Autorzy sugerują, że etanol może zmieniać zawartość lipidów w błonie śluzowej jamy ustnej, zwiększając jej przepuszczalność i podatność na działanie innych potencjalnych kancerogenów zawartych w wyrobach do żucia.
Badanie wskazuje także, że ponad 1 na 10 przypadków (około 11,5%) raka błony policzkowej w Indiach można przypisać samemu spożyciu alkoholu, a w niektórych stanach o wysokiej zapadalności — takich jak Meghalaya, Assam i Madhya Pradesh — odsetek ten rośnie do około 14%. Wyższe ryzyko związane z trunkami lokalnymi może wynikać częściowo z możliwej ich zanieczyszczenia toksynami, takimi jak metanol czy aldehyd octowy, oraz z braku regulacji produkcji — autorzy zaznaczają, że niektóre rodzaje lokalnych napojów mogą mieć nawet do 90% zawartości alkoholu.
Badacze komentują również, że obecne ramy prawne dotyczące kontroli alkoholu w Indiach są złożone i obejmują prawo centralne oraz regulacje stanowe. Prawo centralne daje państwom władzę do regulowania produkcji, dystrybucji i sprzedaży alkoholu, lecz rynek lokalnie warzonych trunków pozostaje często poza nadzorem.
Autorzy konkludują: „Nasze badanie wykazuje, że nie istnieje bezpieczny poziom spożycia alkoholu w kontekście ryzyka raka błony policzkowej… Wyniki sugerują, że działania profilaktyczne ukierunkowane na ograniczenie spożycia alkoholu i tytoniu mogłyby w dużym stopniu wyeliminować ten nowotwór w Indiach.”
Bibliografia: George, G. S., et al. (2025). Association of alcohol and different types of alcoholic beverages on the risk of buccal mucosa cancer in Indian men: a multicentre case-control study. BMJ Global Health. DOI: 10.1136/bmjgh-2024-017392. https://gh.bmj.com/content/10/12/e017392