Stonehenge, jedno z najsłynniejszych prehistorycznych miejsc na świecie, mogło zostać zbudowane jako symbol jedności społeczeństw epoki kamienia na terenie Brytanii. Teoria ta zyskuje na znaczeniu, biorąc pod uwagę fakt, że wiele z kamieni tworzących ten imponujący monument zostało przywiezionych z odległych lokalizacji, co wymagało ogromnego wysiłku i współpracy wielu społeczności.
Położony na równinie Salisbury w południowej Anglii, Stonehenge budowano etapami na przestrzeni wieków, od około 3100 do 1600 roku p.n.e. Charakterystyczną cechą budowli jest jej zewnętrzny pierścień pionowych kamieni sarsenowych, na których spoczywają poziome nadproża, tworząc imponującą strukturę. Wewnątrz tego pierścienia znajduje się mniejszy krąg zbudowany z tzw. niebieskich kamieni (ang. bluestones) oraz inne elementy formacji, w tym poziome kamienie, które tworzyły kluczowe punkty monumentu.
Badacze od dawna zastanawiali się, dlaczego twórcy Stonehenge zdecydowali się na użycie kamieni z tak różnych regionów. Analizy wskazują, że sarseny – największe kamienie użyte w budowli – pochodzą z lokalnych zasobów na terenie Wiltshire, natomiast mniejsze bluestones przetransportowano aż z odległych rejonów dzisiejszej Walii. Tak gigantyczne przedsięwzięcie logistyczne sugeruje, że Stonehenge nie był jedynie lokalną inicjatywą, lecz dziełem budowniczych reprezentujących różne społeczności, które działały wspólnie w imię jednego, wspólnego celu.
Teza o Stonehenge jako symbolu zjednoczenia jest zgodna z innymi odkryciami archeologicznymi sugerującymi, że epoka kamienia charakteryzowała się bardziej skomplikowanymi relacjami społecznymi, niż do tej pory przypuszczano. Wyjątkowość monumentu, jego ogromny wpływ na okoliczne krajobrazy i zasięg jego oddziaływania społecznego wskazują, że mógł on pełnić funkcję centralnego punktu spotkań, rytuałów oraz wymiany dóbr i idei.
Wyzwaniem były jednak nie tylko odległość i transport kamieni, ale także ich precyzyjne ustawienie. Budowniczowie Stonehenge musieli posiadać zaawansowaną wiedzę na temat architektury i astronomii. Położenie niektórych elementów wskazuje na to, że budowla mogła być związana z obserwacją ruchów Słońca, co podkreśla jej znaczenie zarówno praktyczne, jak i symboliczne w życiu ówczesnych społeczności.
Pomimo licznych badań i odkryć Stonehenge pozostaje tajemnicą. Czy rzeczywiście powstało jako symbol jedności? Czy może jego funkcje były jeszcze bardziej złożone? Jednego możemy być pewni – jego stworzenie wymagało niesamowitego wysiłku fizycznego, wiedzy oraz współpracy różnych grup ludzi, co czyni go nie tylko technologicznym cudem epoki kamienia, ale także dowodem na niezwykły poziom społecznej organizacji prehistorycznych Brytyjczyków.
